Veel mensen vinden een haardvuurtje gezellig, maar helaas is zo’n vuurtje slecht voor de luchtkwaliteit. En niet zo’n beetje ook! In Nederland veroorzaken we inmiddels met z’n allen meer fijnstof door het stoken van hout, dan door autorijden.
Overlast en gezondheidsklachten door houtrook
Houtrook is ongezond, voor jezelf en voor je omgeving. In houtrook zitten veel schadelijke stoffen, zoals fijnstof, koolmonoxide, vluchtige organische stoffen, PAKs en roet. Een deel van die stoffen kan kanker veroorzaken.
Kinderen, ouderen en mensen met luchtwegklachten kunnen extra last hebben van houtrook. Het inademen van houtrook kan luchtwegklachten verergeren. Daardoor kunnen sommige mensen meer medicijngebruik hebben. Daarnaast veroorzaakt houtrook veel geuroverlast.
Check de stookwijzer
Het is het beste om nooit hout te stoken. Maar bij sommige weersomstandigheden is het extra slecht. Laat de houtkachel of open haard in ieder geval uit bij windstil of mistig weer. De rook blijft dan tussen de huizen hangen, waardoor je veel overlast veroorzaakt.
In de stookwijzer vind je wanneer het code geel, oranje of rood is voor jouw postcode. Sommige gemeentes hebben zelfs een verbod op het stoken van hout bij code oranje of rood. Check dus voordat je je kachel aandoet altijd de stookwijzer. Je kunt de app ook downloaden (vanaf de website, niet vanuit de App Store of Google Play) en automatisch een melding krijgen bij code rood.
Overlast melden
Op het moment dat je overlast hebt van houtrook, kun je dat melden op stookwijzer. Als jouw gemeente daarbij is aangesloten, gaat de melding automatisch naar de gemeente. Is dat niet zo, dan gebruikt men de melding om een beter landelijk beeld te krijgen van overlast door houtrook.
Heb je regelmatig overlast van houtrook in jouw buurt? Probeer dan in gesprek te gaan met je buren. In dit stappenplan lees je wat je kunt doen als je last hebt van de rook van de buren.
Probeer vast te stellen waar de rook vandaan komt
Stel eerst vast waar de rook vandaan komt. Misschien zijn er verschillende buren die hout stoken.
Overleg met de houtstokers
Misschien weten jouw houtstokende buren niet dat jij overlast hebt. Leg rustig uit waar je last van hebt. En vertel dat er manieren zijn waarop zij kunnen zorgen voor minder overlast. Vraag ze bijvoorbeeld om niet te stoken bij code oranje of rood in de stookwijzer. Of om alleen bij speciale gelegenheden te stoken.
Houd een logboekje bij
Lukt het niet om samen een oplossing te vinden? Noteer een paar weken wanneer je overlast hebt. Dit kan helpen om erachter te komen wat precies de oorzaak is. Noteer: datum, windrichting en weertype, wáár (in huis) je overlast hebt en wat het advies van de stookwijzer op dat moment is. Voeg foto’s of een filmpje van het rookkanaal toe, als je twijfelt of dat aan de regels voldoet.
Praat nog eens met je houtstokende buren
Misschien komen jullie er nu beter uit. Zo niet, vraag dan of de wijkagent of buurtbemiddeling wil bemiddelen.
Meld de overlast bij je gemeente
Komen jullie er niet uit? Dan kun je een melding doen bij je gemeente. Houd er rekening mee dat dit niet altijd een snelle oplossing van het probleem betekent. De gemeente zal vragen om bewijzen en moet rekening houden met alle belangen. Die van jou, maar ook die van je buren.
Ook als een melding niet direct helpt in jouw situatie, is het belangrijk om overlast te melden. Meldingen geven gemeenten beter inzicht in hoe vaak inwoners overlast ervaren. Die informatie kan op termijn bijdragen aan nieuw beleid, zoals een tijdelijk of plaatselijk stookverbod.
Is hout stoken slecht voor het klimaat?
Antwoord op deze en andere vragen over hout stoken en duurzaamheid vind je op Milieu Centraal.
Milieu CentraalToch stoken? Pas op voor koolmonoxide
Koolmonoxide ontstaat als er niet genoeg zuurstof is voor de verbranding. Signalen dat er koolmonoxide in de lucht zit, zijn: vermoeidheid, hoofdpijn en ademhalingsproblemen (die kunnen leiden tot verstikking). Het is verstandig om een koolmonoxidemelder in huis op te hangen.
Bij pelletkachels is er nog een extra risico op koolmonoxide. Als je de pelletkorrels los bewaart in een ruimte, dan kan in die ruimte koolmonoxide ontstaan. Lees meer over koolmonoxide.
Veelgestelde vragen over houtrook
Nee, hout is geen duurzame of gezonde vervanger van gas. We kunnen hout niet laten groeien in het tempo waarin we het opstoken. Daarnaast veroorzaakt het stoken van hout veel luchtvervuiling.
Een pelletkachel stoot doorgaans minder fijnstof uit dan een traditionele houtkachel of open haard, maar veroorzaakt nog steeds luchtvervuiling. Het allerbeste is het dus om geen hout te stoken.
Wil je een pelletkachel kopen als hoofdverwarming? Dat is geen gezonde keuze. Stoken op hout zorgt voor luchtvervuiling en geurhinder. Met een pelletkachel stoot je veel meer slechte stoffen uit dan wanneer je stookt op gas of stroom.
Bij windstil en bij mistig weer blijft de rook lang hangen in de omgeving. Houtstook zorgt dan voor nog meer overlast dan anders. Daarnaast komt het bij sommige weersomstandigheden voor dat een warme luchtlaag de houtrook ‘naar beneden drukt’. Ook dan blijft de rook lang hangen in de buurt en is stoken onverstandig. In de stookwijzer vind je wanneer het code geel, oranje of rood is voor jouw postcode. Lees meer over de stookwijzer.
Houtrook zorgt voor een kwart van de totale Nederlandse uitstoot van fijnstof (PM2.5). Andere belangrijke bronnen in Nederland zijn industrie en de zeescheepvaart. Ook het verkeer en vliegtuigen zorgen voor fijnstof in de lucht, maar dit is veel minder dan de uitstoot door houtrook.
Houtkachels staan ook wel bekend als ‘allesbranders’. Maar die naam klopt niet, want in geen enkele kachel mag je alles stoken. Ook in een allesbrander mag je alleen droog, ongeverfd hout, openhaardblokken of houtpellets stoken.
Stook nooit geverfd of geïmpregneerd hout, nat hout, afval, restjes spaanplaat, triplex en hardboard. Bij het verbranden hiervan komen extra veel schadelijke stoffen vrij. Het verbranden van afval is in Nederland wettelijk verboden.
Gemeenten kunnen regels maken om overlast door houtrook te beperken en kunnen optreden tegen inwoners die hinderlijke of schadelijke rook, stank, roet of walm verspreiden. Gemeenten kunnen bijvoorbeeld:
- een stookverbod instellen bij code oranje of rood van de Stookwijzer;
- regels maken om kwetsbare groepen, zoals mensen met long- of hartziekten, beter te beschermen;
- het stoken van hout op bepaalde locaties verbieden.
Gemeenten kunnen daarnaast het stoken van hout ontmoedigen door voorlichting te geven. Of bijvoorbeeld door subsidie te geven voor het weghalen van je rookkanaal.
Als je last hebt van houtrook en je komt er samen met de stoker niet uit, dan kun je een melding doen bij de gemeente. Het helpt als je aan de hand van een logboek kunt laten zien wanneer en hoe vaak je overlast hebt.
Houd er wel rekening mee dat een melding niet altijd snel tot een oplossing leidt. De gemeente zal vaak om bewijs vragen en moet rekening houden met de belangen van zowel de melder als de stoker. Daardoor kan het gebeuren dat de gemeente geen maatregelen neemt of dat deze niet direct effect hebben.
Ook als een melding niet meteen helpt in jouw situatie, is het belangrijk om overlast te blijven melden. Meldingen geven gemeenten beter inzicht in hoe vaak inwoners overlast ervaren. Deze informatie kan op termijn bijdragen aan nieuw beleid of aanvullende maatregelen, zoals een tijdelijk of plaatselijk stookverbod.
Je kunt overlast ook melden via de Stookwijzer. Als jouw gemeente daarbij is aangesloten, gaat de melding automatisch naar de gemeente. Is dat niet zo, dan gebruikt men de melding om een beter landelijk beeld te krijgen van overlast door houtrook.
Ben je niet tevreden over de reactie van de gemeente? Dan kun je advies vragen bij het Juridisch Loket.
